Yapay zeka uyum danışmanlığı ne sağlar
Yapay zeka uyum danışmanlığı, şirketinizde hangi yapay zeka sistemlerinin çalıştığını, bunların hangi veriyi işlediğini ve hangi kurala tabi olduğunu tek bir dosyada görmenizi sağlar. Uyum çalışmasının en zor kısmı çoğu zaman kuralları okumak değil, şirkette neyin kullanıldığını bulmaktır. Satın alınan bir yazılımın içine gömülü yapay zeka özelliği bile envantere girer.
Çalışmanın çıktıları şunlardır:
- Yapay zeka envanteri, yani her sistem için amaç, sağlayıcı, işlenen veri ve sorumlu kişi.
- Her sistemin AB Yapay Zeka Yasası açısından ön risk sınıflandırması.
- KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) açısından veri akış haritası.
- Yapay zeka kullanım politikası ile onay ve kayıt prosedürü.
- Açık kalan maddeler ve sorumlularıyla birlikte bir eylem listesi.
Bu hizmet hukuki görüş değildir. Teknik envanter ile belgeleri biz hazırlarız. Yorum ve son karar hukuk danışmanınızla birlikte verilir. Gerekirse avukatınızla aynı masada çalışırız. Uyum çalışması, yapay zeka stratejisi hizmetleri içinde yönetişim tarafını üstlenir.
AB Yapay Zeka Yasası Türk şirketlerini kapsıyor mu
AB Yapay Zeka Yasası, AB pazarına yapay zeka sistemi sunan ya da çıktısı AB'de kullanılan Türk şirketlerini kapsar. Resmi adıyla Tüzük (AB) 2024/1689, sağlayıcının AB dışında kurulu olmasına bakmaz. Örneğin Avrupa'daki müşterilerine işe alım yazılımı satan bir İstanbul şirketi kapsama girebilir. Yalnız Türkiye'de, yalnız Türk müşterilere hizmet veren bir şirket ise genellikle doğrudan kapsamda değildir.
Kapsam sorusunun cevabı rolünüze de bağlıdır. Yasa sistemi geliştirip piyasaya süren sağlayıcı ile sistemi kendi işinde kullanan uygulayıcıya farklı yükümlülükler yükler. Yasanın kapsamını, uygulama takvimini ve ihracatçılar için adımları ayrıntılı anlatan AB Yapay Zeka Yasası rehberimize göz atabilirsiniz.
Risk sınıfları ve yükümlülükler nasıl ayrılır
Yasa yapay zeka sistemlerini kullanım amacına göre dört risk düzeyine ayırır ve yükümlülük düzeye göre artar. Aynı model bir işte düşük, başka bir işte yüksek riskli sayılabilir. Sınıflandırmayı bu yüzden modele değil kullanım senaryosuna göre yaparız.
| Risk düzeyi | Örnek kullanım | Temel sonuç |
|---|---|---|
| Kabul edilemez risk | Kişileri sosyal davranışına göre puanlamak, iş yerinde duygu tanıma | Yasak, 2 Şubat 2025'te uygulanmaya başladı |
| Yüksek risk | İşe alımda aday eleme, kredi değerliliği puanlama, eğitimde sınav değerlendirme | Risk yönetimi, veri yönetişimi, kayıt, insan gözetimi, uygunluk değerlendirmesi |
| Şeffaflık yükümlülüğü | Müşteriyle konuşan chatbot, yapay zeka ile üretilmiş görsel ve ses | Kullanıcıya yapay zekayla etkileşimde olduğunun bildirilmesi, içeriğin işaretlenmesi |
| Düşük risk | Spam filtresi, iç doküman özetleme | Ek zorunlu yükümlülük yok, gönüllü davranış kuralları |
Takvim 2026'da değişti. Dijital omnibus olarak bilinen Tüzük (AB) 2026/1744, 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Ek III'teki bağımsız yüksek riskli sistemlerin yükümlülükleri 2 Aralık 2027'ye, Ek I kapsamındaki ürünlere gömülü sistemlerinki 2 Ağustos 2028'e ertelendi. Şeffaflık kuralları 2 Ağustos 2026 tarihinden itibaren geçerli. Müşteriye dönük bir chatbot projesi yürütüyorsanız bildirim yükümlülüğü sizi bugünden ilgilendirir.
KVKK açısından yapay zeka uyumu nasıl sağlanır
KVKK açısından yapay zeka uyumu, yapay zeka sisteminin işlediği kişisel veriyi, işleme amacını ve verinin nereye aktarıldığını belgeleyerek sağlanır. 6698 sayılı Kanun yapay zekaya özel değildir, fakat bir modelin kişisel veri işlediği her durumda geçerlidir. Şu sorular envanterin KVKK sütununu oluşturur:
- Sistem hangi kişisel veriyi işliyor ve hukuki işleme şartı ne?
- Aydınlatma metni bu kullanımı kapsıyor mu?
- Veri yurt dışındaki bir sunucuya gidiyor mu?
- Model sağlayıcısı veriyi saklıyor ya da eğitimde kullanıyor mu?
Yurt dışı aktarım en sık karşılaşılan konudur. Kanunun 9. maddesi 1 Haziran 2024'te yürürlüğe giren değişiklikle yeniden düzenlendi ve standart sözleşmeyi uygun güvenceler arasına aldı. Standart sözleşmenin imzadan sonra beş iş günü içinde Kurum'a bildirilmesi gerekir. Kişisel Verileri Koruma Kurumu 24 Kasım 2025'te üretken yapay zekaya özel bir rehber de yayımladı. Bu rehberi envanter sorularımıza kaynak olarak kullanırız. Verinin şirket dışına hiç çıkmaması gerekiyorsa kurum içi LLM kurulumu model tarafındaki yurt dışı aktarım sorusunu ortadan kaldırır.
Yapay zeka envanteri ve politikası nasıl kurulur
Yapay zeka envanteri, departmanlardan kullanılan araçları toplayıp her birini aynı şablonla kaydederek kurulur. Envanter bir kez hazırlanıp bırakılırsa birkaç ay içinde eskir. Bu yüzden yeni bir aracın kullanıma alınmadan önce envantere girmesini zorunlu kılan bir onay adımı da tasarlarız.
Yönetim çerçevesi olarak uluslararası standartlardan yararlanırız. ISO/IEC 42001 yapay zeka yönetim sistemi için, NIST AI RMF ise risk değerlendirmesi için yaygın kullanılan iki referanstır. Bu çerçeveleri şirketinizin büyüklüğüne uygun, sade bir prosedüre dönüştürürüz. Risk değerlendirmesi için teknik kanıt gerekiyorsa sistemleri LLM güvenlik testi ile sınarız. Çalışanların politikayı bilmesi de uyumun parçasıdır ve bu ihtiyaç kurumsal yapay zeka eğitimi ile karşılanır.
Uyum çalışmasının maliyeti neye bağlı
Uyum çalışmasının maliyeti, envantere girecek sistem sayısına ve bu sistemlerin risk düzeyine bağlıdır. Rakam yazmıyoruz, çünkü üç bulut aracı kullanan bir şirket ile kendi yüksek riskli ürününü AB'ye satan bir şirketin işi çok farklıdır. Teklifi şu etkenler belirler:
- Envanterdeki sistem sayısı ve kaç departmanla görüşüleceği.
- Sağlayıcı mı uygulayıcı mı olduğunuz.
- Yüksek riskli sistem bulunup bulunmadığı.
- Politika ve prosedür belgelerinin sıfırdan mı yazılacağı yoksa mevcut belgelerin mi güncelleneceği.
Ücretsiz ilk görüşmede kullandığınız yapay zeka araçlarının kaba bir listesini ve AB'ye satış yapıp yapmadığınızı sorarız. Buna göre kapsam ve teklif hazırlarız. Görüşme için bize yazın. Henüz hangi yapay zeka projelerine gireceğinize karar vermediyseniz uyum değerlendirmesini yapay zeka danışmanlığı çalışmasının içine de alabiliriz.
Sektörlere göre kullanım alanları
- kullanım alanı 01
İK yazılımı ihracatçısı
Örneğin Avrupa'ya işe alım yazılımı satan bir şirket, ürününün yüksek risk kapsamına girip girmediğini avukatıyla birlikte netleştirmek için envanterle başlayabilir.
- kullanım alanı 02
Chatbot kullanan perakendeci
Web sitesinde sohbet asistanı çalıştıran bir perakendeci, kullanıcı bildirimi ile KVKK aydınlatma metnini aynı çalışmada güncelleyebilir.
- kullanım alanı 03
Dağınık araç kullanımı
Çalışanları farklı yapay zeka araçları kullanan bir danışmanlık firması, onaylı araç listesi ve kullanım politikası oluşturabilir.
- kullanım alanı 04
Yurt dışı aktarım
Müşteri verisini yurt dışındaki bir model sağlayıcısına gönderen bir şirket, aktarım dayanağını ve standart sözleşme bildirimini kontrol edebilir.
- kullanım alanı 05
Fintech ürünü
Kredi değerlendirmesinde model kullanan bir finans teknolojisi şirketi, insan gözetimi ve kayıt tutma düzenini belgeleyebilir.